Obowiązujące przepisy Kodeksu postępowania cywilnego radykalnie skróciły dystans między dłużnikiem a komornikiem. Okres, w którym bierność, ignorowanie korespondencji czy uchylanie się od odpowiedzi stanowiły skuteczną taktykę na opóźnianie egzekucji, bezpowrotnie minął.

Dziś brak reakcji na pisma z kancelarii komorniczej nie prowadzi jedynie do bezpłatnego poszukiwania majątku, ale może natychmiast uruchomić dotkliwe sankcje finansowe, doprowadzenie przez Policję, a w skrajnych przypadkach – proces karny.

Poniżej przedstawiamy szczegółowe omówienie mechanizmu nakładania grzywien w postępowaniu egzekucyjnym, podstawy prawne oraz środki obrony, jakimi dysponują strony.

1. Wykaz majątku (art. 801¹ KPC) – podstawowy obowiązek dłużnika

Zgodnie z art. 801 Kodeksu postępowania cywilnego (KPC), jeżeli wierzyciel we wniosku egzekucyjnym nie wskaże majątku pozwalającego na pełne zaspokojenie roszczenia, komornik ma prawo i obowiązek żądać od dłużnika złożenia wyjaśnień lub przedstawienia pełnego stanu majątkowego.

Procedurę tę precyzuje art. 801¹ § 1 KPC, nakładając na dłużnika obowiązek złożenia wykazu majątku:

• w formie pisemnej lub ustnie do protokołu,

• wraz z oświadczeniem o jego prawdziwości i zupełności.

Wykaz ten nie dotyczy jedynie zgromadzonych oszczędności czy nieruchomości. Dłużnik ma obowiązek ujawnić m.in. prawa majątkowe, wierzytelności u stron trzecich, umowy zlecenia/o dzieło, a także ruchomości pozostające w jego posiadaniu.

Ważne – rygor karny:

Składając wykaz majątku, dłużnik działa pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń. Zgodnie z art. 233 § 6 w zw. z § 1 Kodeksu karnego, za zatajenie prawdy lub podanie nieprawdy w wykazie grozi karą pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.

2. Kiedy komornik może nałożyć grzywnę? Podstawa z art. 801¹ § 2 KPC

Często powielanym błędem jest przekonanie, że grzywna grozi wyłącznie za całkowite zignorowanie komornika. W rzeczywistości katalog zachowań zagrożonych sankcją finansową jest znacznie szerszy.

Zgodnie z art. 801¹ § 2 KPC, organ egzekucyjny może ukarać dłużnika grzywną w przypadku, gdy ten:

• Bez usprawiedliwionej przyczyny nie złoży wykazu majątku w wyznaczonym terminie.

• Odmówi odpowiedzi na zadane pytania podczas przesłuchania lub w trybie pisemnym.

• Złoży niekompletny wykaz majątku (zatai określone składniki, np. dodatkowy rachunek bankowy lub udział w spółce).

Jaka jest wysokość grzywny?

Maksymalne granice kary pieniężnej wynikają z art. 163 § 1 KPC w zw. z art. 917 KPC. Komornik może jednorazowo nałożyć grzywnę w wysokości do 3000 zł (w określonych przypadkach zbiegu procedur wysokość grzywien nakładanych sukcesywnie może się kumulować do znacznie wyższych kwot).

Co istotne – uiszczenie grzywny nie zwalnia dłużnika z obowiązku złożenia wykazu.

3. Od grzywny do przymusowego doprowadzenia: Kiedy wkracza Sąd i Policja?

Jeżeli grzywna nakładana przez komornika nie przyniesie rezultatu dyscyplinującego, ustawodawca przewidział kolejny, dalekosiężny krok.

Zgodnie z art. 801¹ § 3 KPC, jeżeli dłużnik mimo ukarania go grzywną nadal uchyla się od złożenia wykazu majątku wraz z oświadczeniem o jego prawdziwości, komornik – na wniosek wierzyciela – zwraca się do sądu rejonowego o nakazanie przymusowego doprowadzenia dłużnika przez Policję celem złożenia wykazu.

Równolegle, wierzyciel może skierować do sądu odrębny wniosek o tzw. sądowe wyjawienie majątku (art. 913 i nast. KPC). W postępowaniu sądowym sankcje są jeszcze surowsze – w tym możliwość zastosowania aresztu dozwolonego na okres do jednego miesiąca (art. 916 KPC).

Podsumowanie

Ignorowanie pism urzędowych w trybie egzekucyjnym przestało być bezkarne. Artykuł 801¹ KPC daje komornikowi sądowemu bezpośrenie narzędzia finansowe, które mają zapobiegać ukrywaniu majątku i celowemu pasywizmowi.

Otrzymanie wezwania do wyjawienia stanu majątkowego wymaga skrupulatnego, rzetelnego wypełnienia formularza i odesłania go w terminie. Zatajenie informacji naraża dłużnika nie tylko na grzywnę do kilku tysięcy złotych, ale i na bezpośrednią odpowiedzialność karną za składanie fałszywych oświadczeń.

Wzór oświadczenia o stanie majątku

Przykładowy wzór oświadczenia znajdziesz na stronie kancelarii w zakładce Dla stron